GÓC KHUẤT của NGÀNH LUẬT, Không Phải AI CŨNG BIẾT

Ngành Luật thường được nhìn nhận qua lăng kính của sự chuẩn mực, uy tín và vị thế xã hội. Hình ảnh luật sư tranh tụng, cố vấn pháp lý cho doanh nghiệp hay làm việc trong các cơ quan nhà nước khiến nhiều người tin rằng đây là con đường nghề nghiệp ổn định và “an toàn”. Tuy nhiên, phía sau vẻ ngoài nghiêm túc và hào nhoáng ấy là không ít góc khuất ít khi được nhắc đến – từ áp lực nghề nghiệp, thu nhập giai đoạn đầu cho đến những đánh đổi thầm lặng về thời gian và tinh thần. Việc nhìn thẳng vào những góc khuất của ngành luật là điều cần thiết để người học có cái nhìn thực tế trước khi lựa chọn gắn bó lâu dài.

7 góc khuất của NGÀNH LUẬT

Ngành Luật thường được nhìn bằng lăng kính rất đẹp: trí thức, địa vị xã hội, thu nhập cao, tiếng nói có trọng lượng. Nhưng đằng sau hình ảnh đó là rất nhiều góc khuất, chỉ những người học và làm thật sự mới thấm. Hai góc khuất đầu tiên dưới đây là điều mà rất nhiều sinh viên Luật chỉ nhận ra sau khi đã bước chân vào nghề.

Học và làm Luật KHÔNG hề “nhanh giàu” như nhiều người tưởng

Một trong những hiểu lầm lớn nhất về ngành Luật là học xong ra trường sẽ có thu nhập cao ngay. Thực tế thì hoàn toàn ngược lại. Phần lớn sinh viên Luật sau khi tốt nghiệp phải trải qua một giai đoạn rất dài thu nhập thấp, thậm chí có thời điểm gần như không có thu nhập.

Ngành Luật đặc thù ở chỗ giá trị nghề nghiệp tăng theo thời gian và trải nghiệm, chứ không tăng nhanh theo bằng cấp. Bạn có thể mất vài năm đầu chỉ để làm quen hồ sơ, đọc án, soạn văn bản, theo các anh chị đi làm việc, đi tòa, đi cơ quan nhà nước… mà mức lương chỉ đủ trang trải sinh hoạt cơ bản. Có những người giỏi nhưng bỏ nghề sớm chỉ vì không chịu được giai đoạn “đầu tư thời gian mà chưa có tiền”.

Nếu bạn chọn học Luật với kỳ vọng kiếm tiền nhanh, rất dễ vỡ mộng. Luật là ngành giàu chậm, đổi lại là sự bền vững cho những ai đủ kiên nhẫn và chịu được áp lực dài hạn.

• Xem thêm: Làm luật sư có giàu không?

Áp lực tinh thần và trách nhiệm pháp lý RẤT LỚN

Một góc khuất khác mà ít người nói đến là áp lực tinh thần cực kỳ nặng nề trong ngành Luật. Mỗi quyết định tư vấn, mỗi văn bản pháp lý, mỗi lời khuyên đưa ra đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản, quyền lợi, thậm chí số phận của người khác. Sai một chi tiết nhỏ, hậu quả có thể rất lớn và kéo dài nhiều năm.

Người làm Luật thường xuyên phải làm việc trong trạng thái căng thẳng, tranh chấp, mâu thuẫn. Không phải lúc nào bạn cũng đứng về phía “đúng – sai rõ ràng”. Nhiều vụ việc nằm ở vùng xám pháp lý, buộc người làm nghề phải cân nhắc từng câu chữ, từng phương án. Điều này khiến áp lực tâm lý tích tụ rất lâu, đặc biệt với người mới vào nghề.

Ngoài ra, Luật là ngành dễ bị soi xét, khiếu nại, phản ứng từ nhiều phía. Bạn không chỉ chịu áp lực từ khách hàng, mà còn từ đối tác, cơ quan quản lý, thậm chí từ chính đồng nghiệp trong nghề. Nếu bạn không có bản lĩnh, sự vững vàng về tâm lý, rất dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, hoài nghi bản thân sau một thời gian làm việc.

Ngành Luật cạnh tranh ÂM THẦM nhưng cực kỳ khốc liệt

Nhiều người nghĩ rằng ngành Luật là môi trường trí thức, cạnh tranh “lành mạnh”. Thực tế là cạnh tranh trong ngành Luật rất khốc liệt, nhưng không ồn ào, và thường diễn ra theo cách âm thầm, dài hơi.

Số lượng sinh viên Luật ra trường mỗi năm rất lớn, nhưng số vị trí tốt, có lộ trình rõ ràng thì không nhiều. Những vị trí ngon ở văn phòng luật sư uy tín, doanh nghiệp lớn, hoặc các mảng pháp chế “đất lành” thường đã có sẵn người hoặc được chọn lọc rất kỹ. Người mới vào nghề phải chấp nhận làm những việc rất nhỏ, rất lâu, để chứng minh năng lực và sự phù hợp.

Cạnh tranh trong Luật không chỉ nằm ở kiến thức, mà còn ở sự bền bỉ và khả năng chịu đựng. Có những người học rất giỏi, nhưng không chịu được việc đi đường dài, thấy người khác thăng tiến chậm mà nản. Trong khi đó, người trụ lại thường là người làm chắc – làm đều – ít sai, chứ không hẳn là người xuất sắc nhất ngay từ đầu.

Học Luật giỏi thôi CHƯA ĐỦ, quan hệ và uy tín nghề nghiệp rất quan trọng

Một góc khuất khá “nhạy cảm” của ngành Luật là: quan hệ và uy tín cá nhân đóng vai trò rất lớn trong sự phát triển nghề nghiệp. Điều này không có nghĩa là làm Luật phải “chạy chọt”, mà là ngành này sống bằng niềm tin và sự giới thiệu.

Khách hàng hiếm khi chọn luật sư chỉ vì bằng cấp. Họ chọn vì ai đó giới thiệu, vì đã nghe danh, hoặc vì từng xử lý việc tương tự trước đó. Với người mới, khi chưa có tên tuổi, chưa có hồ sơ vụ việc đủ dày, cơ hội tiếp cận các vụ việc tốt là rất hạn chế.

Ngoài ra, trong nội bộ ngành, việc được đàn anh, đàn chị tin tưởng và dẫn dắt ảnh hưởng rất lớn đến con đường đi nghề. Có người làm nhiều năm vẫn quanh quẩn việc lặt vặt, trong khi người khác được giao việc lớn sớm hơn, không hẳn vì giỏi hơn, mà vì được tin và dám giao. Đây là thực tế mà sinh viên Luật thường không được nói trước khi chọn ngành.

Làm việc quá giờ, căng thẳng kéo dài là CHUYỆN BÌNH THƯỜNG

Ngành Luật không vận hành theo giờ hành chính đúng nghĩa. Hồ sơ gấp, hạn nộp tài liệu, lịch làm việc với tòa án, cơ quan nhà nước hay khách hàng có thể thay đổi liên tục, khiến người làm Luật thường xuyên phải làm việc buổi tối, cuối tuần hoặc trong trạng thái “luôn bật”.

Đặc biệt ở giai đoạn đầu, luật sư tập sự hoặc nhân sự pháp lý trẻ gần như không có quyền chọn việc. Việc đến là phải làm, hạn đến là phải xong, dù thời gian có gấp đến đâu. Nhiều người phải đọc hồ sơ đến khuya, sửa văn bản nhiều lần, chạy đi chạy lại giữa các cơ quan chỉ để kịp tiến độ.

Áp lực này không diễn ra một vài tuần, mà có thể kéo dài nhiều năm. Nếu bạn là người cần sự cân bằng rõ ràng giữa công việc và cuộc sống, hoặc dễ kiệt sức khi làm việc cường độ cao trong thời gian dài, thì đây là một góc khuất rất cần cân nhắc trước khi theo ngành Luật.

Ranh giới ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP rất mong manh

Luật không chỉ là đúng – sai rõ ràng như sách vở. Trong thực tế, rất nhiều vụ việc nằm ở vùng xám pháp lý, nơi người làm nghề phải đưa ra lựa chọn khó khăn giữa lợi ích khách hàng, quy định pháp luật và lương tâm nghề nghiệp.

Có những tình huống bạn biết rõ bản chất sự việc, nhưng vẫn phải làm việc dựa trên chứng cứ, lập luận và khuôn khổ pháp luật cho phép. Điều này tạo ra áp lực tâm lý không nhỏ, đặc biệt với những người mới vào nghề, còn nhiều lý tưởng và kỳ vọng “ngành Luật là để bảo vệ công lý tuyệt đối”.

Không phải ai cũng đủ bản lĩnh để giữ vững nguyên tắc cá nhân trong môi trường nhiều áp lực lợi ích. Và thực tế là, những người không xác định rõ ranh giới đạo đức của bản thân từ sớm rất dễ rơi vào mâu thuẫn nội tâm, chán nghề hoặc mất phương hướng sau vài năm làm Luật.

Không phải ai học Luật cũng PHÙ HỢP để làm luật sư hoặc pháp chế

Góc khuất cuối cùng nhưng cũng là góc khuất quan trọng nhất: học Luật không đồng nghĩa với việc bạn sẽ làm tốt nghề Luật. Ngành này đòi hỏi sự kết hợp rất đặc biệt giữa tư duy logic, khả năng chịu áp lực, giao tiếp, bản lĩnh và tính bền bỉ.

Có những người học rất giỏi lý thuyết, điểm số cao, nhưng không chịu được áp lực thực tế, không thích tranh luận, không muốn đối diện mâu thuẫn hay va chạm lợi ích. Ngược lại, có người học không quá xuất sắc, nhưng lại rất hợp với môi trường nghề, đi đường dài và phát triển tốt.

Vì vậy, Luật là ngành chọn người rất mạnh. Không phải cứ cố gắng là sẽ trụ được. Việc nhận ra sớm mình có thực sự phù hợp hay không giúp bạn tiết kiệm rất nhiều thời gian và công sức, thay vì theo đuổi một con đường chỉ vì “đã lỡ học rồi”.

Những góc khuất của ngành luật không nhằm phủ nhận giá trị hay tương lai của nghề, mà để giúp người theo đuổi chuẩn bị tâm thế đúng đắn hơn. Luật là ngành đòi hỏi sự kiên trì, bản lĩnh, đạo đức nghề nghiệp và khả năng chịu áp lực cao trong thời gian dài. Nếu chỉ nhìn vào danh xưng hay kỳ vọng bên ngoài, người học rất dễ thất vọng khi đối mặt với thực tế. Nhưng với những ai hiểu rõ mặt trái, chấp nhận đánh đổi và không ngừng nâng cao năng lực, ngành luật vẫn là con đường có chiều sâu, giá trị xã hội và cơ hội phát triển bền vững.